Hijskettingen: WLL, hijshoek en de juiste grade (80, 100, 120 of RVS)
Bij hijskettingen draait het om veilig werken. En dan kom je al snel uit op werklast (WLL), hijshoek en de juiste samenstelling. Hieronder zetten we het praktisch neer, zodat je weet waar je op moet letten.
Wat is het verschil tussen een hijsketting en een stropketting?
Een hijsketting is de ketting zelf (los materiaal). Denk aan ketting per meter of onderdelen die je gebruikt in een samenstelling. Dit vind je bijvoorbeeld onder kettingen en onderdelen.
Een stropketting is een complete, gecertificeerde hijsconfiguratie met topschalm en eindcomponenten. Dat is wat je in de praktijk meestal bedoelt met “een kettingstrop”. Bekijk hier stropkettingen.
Onder een samenstelling vallen ook varianten zoals spankettingen, wartelhaaksamenstellen en rijgkettingen.
Welke grade hijsketting heb ik nodig: 80, 100, 120 of RVS?
Vroeger was Grade 80 de standaard. Tegenwoordig is Grade 100 in veel toepassingen de standaard geworden. Daarnaast leveren we ook Grade 120 en RVS kettingsamenstellen.
- Grade 80: “klassiek” en nog steeds veel in omloop.
- Grade 100: tegenwoordig de standaard bij veel professionele toepassingen. Meer capaciteit bij vergelijkbare diameter.
- Grade 120: nog een stap hoger in capaciteit, waar je compacter of zwaarder wilt kunnen werken.
- RVS kettingsamenstellen: voor omgevingen waar corrosiebestendigheid belangrijk is (bijvoorbeeld vocht, chemie of food-gerelateerd). Let op: RVS heeft een eigen WLL-range en is niet “automatisch sterker”.
Belangrijk: elke grade en materiaalvariant heeft een eigen WLL-range. Gebruik daarom altijd de gegevens van het label en de fabrikantentabel.
Niet mixen: onderdelen met verschillende grades/materialen in één samenstelling is vragen om ellende. Een set is zo sterk als de zwakste schakel.
Wat betekent WLL bij hijskettingen?
WLL staat voor Working Load Limit: de maximaal toelaatbare werklast van de ketting(samenstelling) onder opgegeven omstandigheden.
- WLL staat op het label en vaak ook op componenten (zoals topschalm of haak).
- WLL geldt alleen bij correct gebruik: juiste hijshoek, juiste aanslagmethode, geen torsie, geen schokbelasting.
- Bij een grotere hijshoek neemt de kettingspanning toe en daalt de toelaatbare werklast.
Werklast hijsketting bij 2, 3 of 4 sprong
De basis: gebruik altijd de WLL van het label van de complete samenstelling. Niet zelf “even” rekenen met sprongen.
Voorloper
- De WLL van een voorloper is je maximale werklast (bij correct aanslaan).
2 sprong
Bij twee sprongen deel je de last, maar door de hijshoek ontstaat extra kracht in de ketting. Daarom werkt het niet als “gewoon delen door twee”.
- Gebruik de WLL van de 2-sprong ketting op het label.
- Let extra op de hijshoek (0-45° of 45-60°).
3 sprong
Een 3-sprong wordt vaak gebruikt voor stabiliteit. De verdeling is in de praktijk lang niet altijd gelijk.
- Gebruik de WLL van de 3-sprong ketting op het label.
- Reken er niet blind op dat alle 3 sprongen “evenveel pakken”.
4 sprong
Bij 4-sprong verdeelt de last zich in de praktijk vaak over 2 (of 3) sprongen, afhankelijk van aanslaan en vorm van de last.
- Gebruik de WLL van de 4-sprong ketting op het label.
- Check of de last echt vlak en symmetrisch hangt.
Moet je een set op maat? Dan zit je goed bij hijsketting samenstellen.
Hijshoek en WLL: 0-45° is anders dan 45-60°
Dit is het belangrijkste voor de gebruiker: overschrijd nooit 60°. En onthoud: 0-45° heeft een andere (gunstigere) belasting dan 45-60°.
- 0-45°: gunstiger, hogere toelaatbare werklast.
- 45-60°: ongunstiger, lagere toelaatbare werklast.
- >60°: niet doen. Kies een andere aanslagmethode of langere sprongen.
Waarom verandert de WLL bij grotere hoek?
Een simpel voorbeeld: probeer maar eens twee emmers water vast te houden met je armen in ongeveer 45°. Dat gaat nog. Zet je armen verder uit naar 60° of zelfs 90°? Dan voelt het ineens veel zwaarder.
Bij hijskettingen gebeurt hetzelfde: hoe groter de hoek, hoe hoger de trekkracht per sprong. Daarom gaat de veilige werklast (WLL) omlaag.
WLL-tabel Grade 100
Let op: elke variant heeft een eigen WLL-range. Dus: Grade 80, Grade 100, Grade 120 en RVS kettingsamenstellen hebben niet dezelfde waarden. Gebruik altijd het label van de samenstelling en de fabrikantentabel.
Welke onderdelen bepalen de veiligheid van je hijsketting?
Een kettingstrop is niet alleen de ketting. De componenten maken of breken het geheel:
- Topschalmen en verbindingsschalmen
- Hijshaken zoals veiligheidshaken, klephaken, wartelhaken en inkorthaken
- Hijsogen vaste hijsogen, kantelbare hijsogen en aanlasbare hijsogen
- Sluitingen harpsluitingen en D-sluitingen
- Inkortoplossingen: inkortsets
Alles moet qua grade/materiaal en maatvoering bij elkaar passen. En alles moet herkenbaar gemarkeerd zijn.
Wanneer moet een hijsketting gekeurd worden?
In de praktijk wordt een hijsketting minimaal jaarlijks gekeurd. Bij zwaar of intensief gebruik kan een hogere frequentie nodig zijn.
- Minimaal 1x per jaar
- Extra keuring na incident, val, overbelasting of reparatie
- Tussentijdse visuele controle: elke keer vóór gebruik
Keuring en registratie moeten kloppen. Daar wil je bij een audit geen discussie over.
Hoe herken ik slijtage of afkeur bij een hijsketting?
De afkeurcriteria verschillen per norm en fabrikant, maar dit zijn de typische rode vlaggen:
- Vervorming van schakels (getrokken, gedraaid, eivormig)
- Scheuren of inkepingen
- Putcorrosie of diepe roest
- Slijtage op schakel of in haak/inkortklauw
- Defecte veiligheidspal of haakopening die zichtbaar is toegenomen
- Onleesbare markering/label (WLL niet meer aantoonbaar)
Twijfel je? Dan is de regel simpel: buiten gebruik en laten beoordelen.
Mag ik een hijsketting zelf inkorten of repareren?
Je mag een ketting inkorten met een daarvoor bedoelde inkortvoorziening, zoals een inkorthaak of inkortset, zolang dit onderdeel geschikt is en bij de grade past. Kijk bijvoorbeeld bij inkorthaken en inkortsets.
Zelf repareren (lassen, slijpen, onderdelen wisselen zonder certificering) is niet toegestaan. Reparatie en wijziging moeten gebeuren door een bevoegde partij, met juiste onderdelen, en daarna opnieuw keuren en certificeren.